Je cognac tas is na een paar jaar vlekkerig geworden, of je wilt eigenlijk liever zwart. Dan ligt de vraag voor de hand: kan ik hem niet gewoon verven? Dat kan. Leer verven werkt alleen in één richting, namelijk donkerder, en het resultaat hangt meer af van de voorbereiding dan van de verf zelf.
Kun je leer verven? Het korte antwoord
Leerverf is geen muurverf. De meeste leerverven (in het Engels leather dye) zijn transparant: ze trekken in de vezels en mengen zich met de kleur die er al zit. Bruin over cognac wordt donkerbruin, zwart over groen wordt zwart met soms een groene zweem. Een tas donkerder maken lukt dus prima. Een zwarte tas beige maken lukt met dye nooit.
Wil je toch lichter, dan kom je uit bij dekkende leerverf (leather paint). Die ligt als een laagje op het oppervlak, zoals bij sneakers die mensen zelf beschilderen. Op een tas die de hele dag buigt en schuurt gaat zo'n laag na verloop van tijd barsten, vooral bij hengsels, plooien en hoeken. Voor een tas die je dagelijks draagt raad ik dat af.
Wat plantaardig gelooid leer anders doet met verf
Plantaardig gelooid leer is gelooid met tannines uit boomschors en hout. Het is open en zuigend, en daarom kleurt het in de zon en krijgt het patina. Diezelfde eigenschap maakt het gevoelig voor verf. Het neemt kleur snel op, en ook ongelijk. Waar de tas vaak is vastgepakt zit meer huidvet, en daar trekt verf slechter in. Waar de nerf wat opener is trekt hij juist dieper in. Het resultaat is zelden helemaal egaal.
Chroomgelooid leer met een dichte afwerklaag heeft het omgekeerde probleem: de verf blijft erop liggen. Daar moet je de toplaag eerst wegnemen met een ontvetter of deglazer, en dat is precies de stap waarop veel pogingen misgaan. Het verschil tussen plantaardig en chroomgelooid leer bepaalt dus ook hoe een tas op verf reageert.
Nog iets om rekening mee te houden. Plantaardig gelooid leer blijft na het verven doorkleuren door licht. Een tas die je van cognac naar middenbruin verft, wordt in de zon gewoon verder donker, net als ervoor. Hoe dat werkt en wat je doet bij een lichte en een donkere kant, lees je in het artikel over een leren tas die verkleurd is door zon.
Welke kleurwissel lukt wel, en welke niet
| Van | Naar | Haalbaar met leerverf? |
|---|---|---|
| Naturel of cognac | Donkerbruin | Goed, de meest voorspelbare wissel |
| Cognac | Zwart | Goed, wel twee of drie lagen nodig |
| Beige | Cognac of bruin | Redelijk, oude vlekken tekenen vaak door |
| Groen | Zwart | Redelijk, in naden blijft soms groen zichtbaar |
| Donkerbruin | Cognac | Niet met dye, alleen met dekkende verf |
| Zwart | Beige of wit | Niet realistisch |
| Suède | Donkerder | Alleen met speciale suèdeverf, de vezels worden wat stugger |
De stiksels verven meestal niet mee. Polyester garen neemt leerverf nauwelijks op, dus een cognac tas met lichte stiksels houdt na het verven zijn lichte stiksels. Dat kan mooi zijn. Het kan er ook uitzien alsof iemand halverwege is gestopt.
Leren tas verven: zo pak je het aan
Doe je het zelf, oefen dan eerst op een stukje oud leer of op een tas waar je niet aan gehecht bent. Werk in een geventileerde ruimte, want de meeste leerverven op alcohol- of oplosmiddelbasis ruiken stevig.
- Leeg en afplakken. Haal alles eruit, stofzuig de voering en plak ritsen, metalen onderdelen en de rand van de voering af met schilderstape.
- Ontvetten. Neem het hele oppervlak af met een leerontvetter op een katoenen doek. Hier zit het verschil tussen egaal en vlekkerig: handcrème, huidvet en oude leervet houden verf tegen.
- Testen. Probeer de verf op een verborgen plek, zoals de onderkant of de binnenkant van een klep. Laat het een nacht drogen voor je de kleur beoordeelt, want nat leer is altijd donkerder.
- Dun opbrengen. Werk met een wolbolletje of zachte spons in kleine cirkels. Liever drie dunne lagen dan één natte, want een natte laag geeft randen waar hij opdroogt.
- Randen apart. Geverfde randen nemen dye anders op. Die werk je achteraf bij met randverf in dezelfde kleur.
- Uitpoetsen. Na een dag drogen poets je het overtollige pigment eraf met een droge doek. Er komt meer kleur af dan je verwacht, dat hoort zo.
- Afsluiten. Zet de kleur vast met een finish of een waxbalsem. Sla je dit over, dan geeft de tas af op je kleding.
Reken op een weekend inclusief droogtijd. Draag de tas de eerste week niet tegen een lichte jas.
Zelf doen of naar een professional?
Voor een tas die je veel draagt en graag hebt, is een leerrestaurateur of een schoenmaker met ervaring in lederwaren meestal de betere keuze. Die heeft spuitapparatuur, weet welke verf op welk leer hoort en kan naden en voering afschermen zonder dat je het ziet. Vraag vooraf wel of ze met plantaardig gelooid leer werken, want veel verfsystemen zijn gemaakt voor meubelleer met een dichte toplaag.
Zelf verven is prima voor een oude tas die je anders weg zou doen, of als je alleen een tint donkerder wilt en een paar wolkjes niet erg vindt. Een zelf geverfde tas ziet eruit als een zelf geverfde tas. Sommige mensen vinden dat juist het mooie eraan.
Eerst kijken of het nodig is
Veel tassen die mensen willen verven zijn niet lelijk van kleur, maar droog. Droge plekken ogen lichter dan gevoede plekken, dus een vlekkerige cognac tas wordt na een behandeling met leervet vaak al een stuk gelijkmatiger. Probeer dat eerst, zoals beschreven in uitgedroogd leer herstellen. Vet is omkeerbaar, verf niet.
Alle tassen van Beocca zijn van plantaardig gelooid volnerf leer, dus wat hierboven staat over zuigend leer geldt voor elk model. Cognac wordt met de jaren vanzelf donkerder: de schoudertas Ivy in cognac ziet er na een paar jaar dragen anders uit dan op de dag dat hij binnenkomt. Wil je dat liever niet, dan is zwart de kleur die het minst verandert. In de kleurengids voor leren tassen staat welke tinten mooi verouderen en welke vooral in de winkel goed ogen.
