Je riem zit goed in het middelste gaatje, maar het uiteinde steekt tot voorbij de tweede lus van je broek. Of je bent een paar kilo kwijt en zit nu op het laatste gaatje, met nog steeds speling. In beide gevallen wil je de riem inkorten, en in veel gevallen kan dat prima zelf.
Het korte antwoord: kort een leren riem in aan de gespkant, niet aan de punt. Aan de gespkant haal je de gesp los, knip je er een stuk af en maak je opnieuw de gleuf voor de gesppen en de gaatjes voor de schroefjes. De punt en de rij gaatjes blijven dan precies zoals ze waren. Hoe makkelijk dat gaat, hangt af van hoe de gesp vastzit: met schroefjes is het een klus van een half uur, met klinknagels of stiksel wordt het lastiger.
Hoe lang moet een riem eigenlijk zijn?
Een riem zit goed als je het middelste gaatje gebruikt en het uiteinde net door de eerste lus naast de gesp valt. Zo houd je twee gaatjes speling naar beide kanten. Veel mensen dragen hun riem op het binnenste of buitenste gaatje, en dan zit hij eigenlijk één maat verkeerd.
Riemmaten worden meestal gemeten vanaf de vouw bij de gesp tot het middelste gaatje. Een leren herenriem zoals de Oden van Beocca is er in 95, 100 en 105 cm. Meet dus je huidige riem op die manier, niet van punt tot punt, dan weet je hoeveel er af moet. Twijfel je nog over breedte of leersoort, dan staat dat in zo kies je een leren riem die jaren meegaat.
Eerst kijken: hoe zit de gesp vast?
Draai de riem om en kijk naar de achterkant bij de gesp. Daar zie je welke route je kunt nemen.
| Bevestiging | Herken je aan | Zelf inkorten? |
|---|---|---|
| Schroefjes (Chicago screws) | Een of twee platte ronde kopjes met een sleufje | Ja, de makkelijkste variant |
| Drukknopen | Een ronde knop die je los kunt trekken | Ja, maar je hebt een drukknoptang nodig om nieuwe te zetten |
| Klinknagels | Kopjes zonder sleuf, aan beide kanten dicht | Kan, met klinknagels en een zetijzer, of laat het bij de schoenmaker doen |
| Gestikt | Een rij steken dwars over de riem | Liever niet, dit is werk voor de schoenmaker |
| Klemgesp of automatische gesp | Geen gaatjes, gesp klemt het leer | Ja, gewoon afknippen op maat |
Riem inkorten aan de gespkant: stap voor stap
Wat je nodig hebt: een scherp afbreekmes of een leermes, een stalen liniaal, een holpijp of revolvertang voor ronde gaatjes, en iets om de gleuf voor de gesppen te maken (een langgatpons, of twee ronde gaatjes met een snede ertussen). Een kurken of rubberen snijmat eronder voorkomt dat je in je tafel prikt.
- Meet hoeveel er af moet. Leg de riem om, zet hem vast in het gaatje dat je wilt gebruiken en kijk hoeveel je van de gespkant moet halen om op het middelste gaatje uit te komen. Zet dat af met een potloodstreep op de achterkant.
- Haal de gesp los. Draai de schroefjes los of trek de drukknopen open. Leg de gesp en de lus apart.
- Maak een mal. Het stuk dat je gaat afknippen bevat de gleuf en de schroefgaatjes. Leg dat stuk later als mal op het nieuwe uiteinde, zodat alle gaten op dezelfde afstand komen.
- Snij recht af. Liniaal dwars over de riem, mes loodrecht, in twee of drie halen door het leer. Niet in één keer drukken, dan loopt het mes weg.
- Pons de gaten. Leg de mal erop, markeer de gleuf en de schroefgaatjes, en pons ze. Controleer voor je de gleuf maakt of de gesppen er straks recht doorheen komt.
- Werk de snijrand af. Schuur de rand heel licht en maak hem met een beetje water glad door hem te wrijven met een stuk canvas of een houten slijker. Randverf in een passende kleur maakt het af.
- Zet de gesp terug. Gesp en lus erin, riem omvouwen, schroefjes erin. Een druppel schroefborgmiddel op de schroefdraad voorkomt dat ze na een paar weken losdraaien.
Die randafwerking lijkt een detail, maar een ruwe, lichte snijkant naast een glad gepolijste rand valt direct op. Hoe fabrikanten dat aanpakken lees je in het stuk over edge painting en randafwerking van leer.
En vanaf de punt afknippen?
Dat kan, maar het lost een ander probleem op. Knip je aan de punt, dan wordt alleen het uiteinde korter. Je gebruikt nog steeds hetzelfde gaatje. Dus: zit de riem op het juiste gaatje maar is de staart te lang, dan mag je aan de punt knippen. Zit je op het laatste gaatje en is hij nog te wijd, dan moet het aan de gespkant.
Bij een riem met een rechte of schuin afgesneden punt is dat eenvoudig. Een ronde of spitse punt is lastiger om netjes na te maken zonder mal. Trek de oude vorm over op karton voordat je knipt en snij de nieuwe punt in meerdere kleine halen. Houd een paar centimeter leer over tussen de punt en het laatste gaatje, anders scheurt dat gaatje uit. Heb je nu juist te weinig gaatjes aan de goede kant, lees dan hoe je een extra gaatje in een leren riem maakt.
De gesp van een riem vervangen
Een gesp vervangen gaat op dezelfde manier als inkorten, alleen zonder snijden. Het belangrijkste is de maat. Een gesp heeft een binnenmaat die moet passen bij de breedte van je riem: 3 cm, 3,5 cm en 4 cm zijn de gangbare maten. Meet de riem met een schuifmaat of liniaal en koop een gesp met precies die binnenmaat. Een gesp die 5 mm te breed is, schuift heen en weer en ziet er slordig uit.
Let ook op het materiaal. Goedkope gespen zijn vaak van zamak, een zinklegering die gegoten wordt en bij een klap of vallen kan breken. Massief messing of roestvrij staal is zwaarder en gaat langer mee. Messing krijgt na verloop van tijd een donkerder, warme tint, net als het leer eromheen.
Zit de oude gesp met klinknagels vast, dan kun je die voorzichtig uitboren of de riem net achter de vouw afsnijden en daarna verder werken zoals in het stappenplan. Bij een gestikte gesp is de schoenmaker meestal de betere keuze. Die heeft een stikmachine die door dik leer gaat en maakt de nieuwe steken op dezelfde plek.
Wanneer je het beter niet zelf doet
Een riem van dun gecoat leer of een laminaat met een vulling ertussen reageert slecht op inkorten. De lagen kunnen aan de snijkant gaan loslaten, en die rand werk je niet mooi af. Hetzelfde geldt voor een riem met reliëf of een ingezette voering. Laat dat aan een vakman over, of accepteer dat de riem zijn beste tijd heeft gehad.
Bij een dikke riem van plantaardig gelooid volnerf leer is een riem inkorten juist dankbaar werk. Dat leer snijdt strak, de rand laat zich goed polijsten, en na een paar weken dragen zie je nauwelijks nog dat er ooit iets aan veranderd is. De nieuwe snijrand is in het begin wel lichter van kleur dan de rest. Een beetje vet of randverf trekt dat gelijk, en anders doet de tijd het vanzelf.