Onder in een nieuwe schoen of op een kartonnen label zie je een klein icoontje in de vorm van een uitgespreide dierenhuid. Soms staat er een ruitje naast, of een blokje dat op geweven stof lijkt. Dat leer symbool is geen logo van een merk. Het is een wettelijk pictogram, en het zegt minder dan de meeste mensen denken.
Het korte antwoord: het huidvormige symbool betekent dat het aangegeven onderdeel van de schoen (bovenwerk, voering of zool) voor minstens 80 procent uit leer bestaat. Het zegt niets over de kwaliteit van dat leer, over de manier van looien of over welk deel van de huid is gebruikt. En op tassen, riemen en portemonnees is het symbool niet verplicht.
Waar komt het leer symbool vandaan?
De pictogrammen komen uit een Europese richtlijn uit 1994: richtlijn 94/11/EG over de etikettering van materialen in schoeisel. Sindsdien moet elke schoen die in de EU aan consumenten wordt verkocht vermelden waar de drie hoofdonderdelen van gemaakt zijn. Dat mag met pictogrammen of in geschreven tekst, en het label moet op minstens één schoen van elk paar zitten. Pictogrammen werden populair omdat ze in elk land te lezen zijn, dus daarom zie je vrijwel altijd de icoontjes.
De richtlijn geldt voor schoeisel, van sandalen tot laarzen en sportschoenen. Voor andere lederwaren bestaat geen vergelijkbare Europese regel. Daar komen we verderop op terug.
De vier materiaalsymbolen
Een schoenlabel bestaat uit twee soorten pictogrammen: een voor het onderdeel en een voor het materiaal. Het materiaal wordt met een van deze vier symbolen aangegeven.
| Symbool | Wat je ziet | Betekenis |
|---|---|---|
| Leer | Uitgespreide dierenhuid | Gelooide huid met de oorspronkelijke vezelstructuur grotendeels intact. Een afwerklaag mag, maar maximaal 0,15 mm dik. |
| Gecoat leer | Dierenhuid met een ruitje erin | Leer met een coating dikker dan 0,15 mm, maar niet meer dan een derde van de totale dikte. |
| Textiel | Blokje met een weefpatroon | Natuurlijke of synthetische stof, ook vilt en non-woven. |
| Overige materialen | Ruit | Alles wat niet in de andere drie valt: rubber, kunststof, PU, EVA en ook kunstleer. |
Het verschil tussen leer en gecoat leer zit dus puur in de dikte van de laag erop. Een huid met een dunne kleur- of laklaag blijft gewoon "leer" op het label. Pas als die laag dikker wordt dan 0,15 mm krijgt het huidje een ruitje.
Geperst leer van vermalen leerresten, bonded leer, voldoet niet aan de definitie van leer, omdat de vezelstructuur van de huid niet meer intact is. Dat hoort dus niet onder het huidsymbool.
De drie onderdelen
Naast het materiaal staat een pictogram van een schoen waarin een deel gemarkeerd is. Dat is het bovenwerk (de buitenkant boven de zool), de voering met binnenzool, of de loopzool. Per onderdeel geldt de 80 procentregel: een materiaal wordt vermeld als het minstens 80 procent van het oppervlak beslaat, bij de loopzool 80 procent van het volume. Haalt geen enkel materiaal die grens, dan moeten de twee belangrijkste materialen genoemd worden.
Een schoen met een leren bovenwerk, textiel binnenin en een rubberen zool heeft dus drie regels: huid, weefpatroon, ruit. Dat is heel normaal en zegt niets slechts over de schoen.
Wat het symbool je niet vertelt
Hier gaat het vaak mis. Het huidje belooft dat er leer is gebruikt, maar leer is een brede categorie. Onder hetzelfde symbool valt de bovenste laag van de huid met de volledige nerf, maar ook een splitleer dat is geschuurd, geperst met een nepnerf en voorzien van een dun laagje verf. Zolang die afwerking onder de 0,15 mm blijft, krijgt het hetzelfde icoon.
Wil je weten wat je koopt, dan heb je andere informatie nodig. Wat volnerf leer is en waarom het sterker is staat nergens op een schoenlabel. Net zo min als het verschil tussen top grain, gecorrigeerd leer en volnerf.
Ook de looimethode blijft onzichtbaar. Het overgrote deel van het leer wereldwijd is chroomgelooid. Plantaardig gelooid leer krijgt precies hetzelfde symbool. Voor wie gevoelig is voor chroom, of gewoon wil weten hoe zijn schoenen gemaakt zijn, zegt het label dus niets.
En het label zegt niets over de overige 20 procent. Een hielstuk, een versiering of een strook aan de binnenkant kan van ander materiaal zijn zonder dat het vermeld hoeft te worden.
Leer symbool op tassen, riemen en portemonnees
Voor tassen en kleinleer bestaat in de EU geen verplicht materiaallabel zoals bij schoenen. Wel mag een verkoper je niet misleiden: iets "leer" noemen terwijl het kunststof is, valt onder oneerlijke handelspraktijken. Maar een vast pictogram hoort er niet bij.
Het huidje dat je toch op tassen en riemen ziet, bijvoorbeeld op een ingenaaid labeltje of ingeperst in de binnenkant van een riem, is dus een keuze van de fabrikant. Vaak staat er "genuine leather", "echt leder" of "vera pelle" bij. Dat betekent dat er leer in zit, meer niet. In het Engels wordt "genuine leather" juist vaak gebruikt voor de lagere kwaliteiten, omdat een betere soort meestal bij naam wordt genoemd: full grain, volnerf.
Er bestaan ook keurmerken van brancheorganisaties die echt leer aanduiden. Die zijn vrijwillig en verschillen per land. Een symbool alleen is dus geen garantie. Kijk naar wat er in de productbeschrijving staat: welk deel van de huid, welke looiing, en welke dikte.
Zelf controleren zonder label
Staat er niets op, of vertrouw je het niet, dan kun je veel zelf zien. Kijk naar de snijrand: bij leer zie je een vezelige, compacte doorsnede, bij kunstleer vaak een laagje kunststof op een stoffen drager. Kijk naar de nerf: echte poriën zijn onregelmatig, een ingeperst patroon herhaalt zich. En ruik eraan, al is dat bij sterk afgewerkt leer minder betrouwbaar.
Wil je dit uitgebreider doen, dan helpen de zeven checks voor goede leerkwaliteit en het artikel over het verschil tussen echt leer en kunstleer.
Wat je beter kunt vragen
Het huidsymbool is nuttig als eerste filter bij schoenen: het scheidt leer van kunststof. Meer moet je er niet van verwachten. Bij een tas of riem die jaren mee moet, zijn twee vragen aan de verkoper veel nuttiger: is het volnerf, en hoe is het gelooid?
Bij Beocca staat het materiaal daarom gewoon in woorden bij elk product: plantaardig gelooid volnerf leer. Bij een model als de leren handtas Beau lees je dat onder de productgegevens. Een verkoper die die twee vragen niet kan beantwoorden, weet vaak zelf ook niet goed wat hij verkoopt.
