De rand van je klep staat een millimeter open, of er komt een laagje leer los bij de hoek van je portemonnee. Dat wil je snel dichtmaken voordat het erger wordt. Leer lijmen kan prima, maar alleen op de plekken waar lijm ook oorspronkelijk zat. Een naad die openligt los je niet op met lijm.
Welke lijm gebruik je om leer te lijmen?
Voor bijna alle reparaties aan tassen en kleinleer is contactlijm de juiste keuze. De meeste contactlijmen zijn gemaakt op basis van neopreen (polychloropreen), een rubber dat na het drogen flexibel blijft. Dat is precies wat leer nodig heeft: het buigt, en de lijm moet meebuigen. In Nederland is Bison Kit de bekendste, en die staat op de verpakking ook gewoon als geschikt voor leer. Leerwerkers gebruiken vaak speciale leerlijmen van merken als Renia, waaronder watergedragen varianten die bijna niet ruiken. Voor een huis-tuin-en-keukenreparatie doet een gewone neopreen contactlijm hetzelfde werk.
Contactlijm werkt anders dan de meeste lijmen. Je smeert beide kanten dun in, laat het droogvallen tot het niet meer plakt aan je vinger, en drukt de delen dan op elkaar. Ze hechten meteen. Schuiven of corrigeren kan daarna niet meer, dus leg de delen in één keer goed.
Welke lijm je beter niet gebruikt
Secondelijm is de lijm waar de meeste mensen naar grijpen, en voor leer is het de slechtste. Hij trekt diep in de vezels, wordt keihard en breekt zodra het leer buigt. Op plantaardig gelooid leer laat hij ook nog een donkere, glazige vlek achter die er nooit meer uit gaat. En wie het later goed wil laten maken, heeft een probleem: door uitgeharde secondelijm steek je geen naald meer.
Houtlijm en andere witte lijmen op waterbasis blijven niet flexibel genoeg en laten op licht leer kringen achter. Een lijmpistool geeft een dikke, stugge rups die na een paar weken loslaat. Tweecomponentenlijm is voor metaal en steen, niet voor iets wat moet buigen.
Rand of naad: lijmen of stikken?
Hier gaat het vaak mis. Bij een tas worden twee lagen leer meestal eerst op elkaar gelijmd en daarna gestikt. De lijm zorgt dat de lagen vlak blijven liggen, het garen draagt het gewicht. Laat een rand los tussen twee stiksels, dan zat daar alleen lijm en kun je die gerust opnieuw lijmen. Is het garen zelf gebroken, dan ligt de naad open en draagt niets meer het gewicht. Lijm houdt dat niet, zeker niet bij een hengsel of een zijnaad waar de inhoud aan trekt.
| Wat zie je | Wat doe je |
|---|---|
| Rand van een klep of pasjesvak staat open, stiksels zijn heel | Zelf lijmen met contactlijm |
| Losse voering op een plek zonder naad | Zelf lijmen, dun, zodat het niet doordrukt |
| Beschermhoekje of randje van de bodem laat los | Zelf lijmen, daarna goed aandrukken |
| Garen gebroken, naad ligt open | Laten stikken, niet lijmen |
| Hengsel scheurt los bij de aanzet | Naar een leerreparateur, dit draagt het gewicht |
| Rits laat los van het leer | Meestal opnieuw stikken, zie hieronder |
Bij een rits gaat het bijna altijd om een combinatie van lijm en stiksel. Wat je daar zelf kunt, staat in het artikel over een kapotte rits in je tas.
Leer lijmen in zes stappen
- Schoonmaken. Haal oude lijmresten, stof en vuil tussen de lagen weg met een tandenstoker of een plat mesje. Oude lijm onder nieuwe lijm is de meest voorkomende reden dat een reparatie weer loslaat.
- Opruwen. Lijm hecht slecht op een gladde, afgewerkte bovenkant. Zit er aan de binnenkant van de lijmnaad nerf of een afwerklaag, schuur die dan heel licht op met fijn schuurpapier. Alleen waar het straks niet te zien is.
- Afplakken. Plak de zichtbare bovenkant rondom de lijmplek af met schilderstape. Contactlijm op de nerf van plantaardig gelooid leer geeft een donkere rand die je moeilijk weg krijgt.
- Dun insmeren. Breng met een tandenstoker, een smal spateltje of een klein kwastje een dun laagje aan op beide kanten. Meer lijm betekent niet sterker, het betekent dat het er straks aan de zijkant uitkomt.
- Droog laten vallen. Wacht tot de lijm niet meer plakt als je er met een knokkel tegenaan tikt. Bij Bison Kit is dat volgens de verpakking 10 tot 40 minuten, afhankelijk van de laagdikte en de temperatuur.
- Aandrukken. Leg de delen precies op elkaar en druk ze stevig aan. Kloppen met een rubberen hamer of rollen met een deegroller op een plank werkt goed. Laat het daarna een dag rusten voor je de tas weer vol laadt.
Komt er toch een streepje lijm aan de zijkant uit, laat het dan eerst drogen. Droge contactlijm kun je vaak wegrollen met je vingertop of een stukje crêperubber. Nat wegvegen smeert het juist uit.
Na het lijmen: de rand afwerken
Een rand die open heeft gestaan, is vaak aan de buitenkant wat rafelig of verkleurd. Bij een geverfde rand kun je die bijwerken met randverf in dezelfde kleur, bij een gepolijste rand met een beetje water en een houten slicker. Hoe dat werkt en waarom juist die rand zoveel zegt over de kwaliteit van een tas, lees je in het stuk over edge painting en randafwerking.
Wanneer je het niet zelf moet doen
Alles wat gewicht draagt, hoort bij iemand met een naaimachine voor leer: hengsels, schouderbanden, de bevestiging van ringen en gespen. Bij een laptoptas als de leren laptoptas Mason hangt de hele inhoud aan de hengselaanzetten, en een gelijmde reparatie daar houdt het niet lang vol. Een schoenmaker of leerreparateur stikt zoiets vaak binnen een paar dagen, en het resultaat gaat daarna net zo lang mee als de rest van de tas.
Heb je een tas van Beocca waar binnen de garantie van twee jaar een naad openspringt, lijm dan niet zelf maar neem eerst contact op. En wie meer wil weten over repareren in het algemeen, vindt in het artikel over repareren, doorgeven en hergebruiken waarom een gestikte reparatie bijna altijd de moeite waard is.
