Je zet je tas op de grond en hij zakt als een pudding in elkaar. De bovenkant vouwt naar binnen, de zijkanten bollen naar buiten en op de plek waar de band vastzit trekt het leer scheef. Een jaar geleden stond hij nog rechtop.
Het korte antwoord: je leren tas vorm behouden lukt met vier dingen. Laad hem minder zwaar, hang hem niet aan de schouderband op, vul hem als hij niet in gebruik is en stop met invetten als je dat elke maand doet. Dun leer wordt nooit meer stug. Dik plantaardig gelooid leer wel, en dat is een van de redenen waarom wij ermee werken.
Waarom wordt een leren tas slap?
Vier oorzaken, en meestal spelen er twee tegelijk. De eerste is te veel vet. Leervet maakt vezels soepel, en dat wil je, maar iemand die een tas elke maand invet heeft na een jaar een lap die aanvoelt als een handschoen. Twee keer per jaar is voor een tas genoeg, en voor een nieuwe tas is één keer in het eerste jaar al ruim.
De tweede is gewicht. Een laptop, een waterfles van een liter en een boek trekken samen makkelijk drie kilo aan de bodem. Leer rekt daar niet meteen van, maar het geeft wel mee, en na honderden dagen zit die rek erin. De naden en de bevestiging van de band voelen dat het eerst.
Derde: hangend bewaren. Een tas aan een haak aan de band laat het volle gewicht van het leer permanent aan twee kleine punten trekken. Je ziet dat als een dip aan de bovenkant en uitgerekte oren bij de bandbevestiging. Dat komt niet meer terug.
En de vierde is de simpelste: dun leer. Een tas van 0,8 millimeter leer met een dunne voering heeft geen eigen stevigheid en leunt op zijn versteviging. Zodra die uitzakt, zakt de tas. Dik volnerf leer draagt zichzelf.
Leren tas vorm behouden: wat werkt echt
Begin bij de bewaarplek. Een tas die je een week of langer niet gebruikt leg je plat of rechtop op een plank, met iets erin. Verfrommeld pakpapier is prima, een oud kussentje ook, en een katoenen zak met een handdoek erin werkt bij een grote shopper als de Mira beter dan papier omdat hij niet inzakt. Vul tot de tas zijn natuurlijke vorm heeft, niet tot hij bol staat. Laat de vulling erin zitten zolang de tas op de plank staat.
Voor een tas die je dagelijks gebruikt en die al doorzakt, is een bodemplaat de goedkoopste ingreep. Een stuk stevig karton of dun hout op maat van de bodem, in een lap katoen gewikkeld, geeft een slappe bodem meteen zijn vlak terug. Meet de bodem aan de binnenkant en houd aan elke kant vijf millimeter marge, anders spant het leer over de hoeken.
Een tasinzet, ook wel bag organizer genoemd, doet hetzelfde voor de hele tas. Het is een stoffen bakje met vakjes dat de binnenmaat opvult en de zijkanten rechtop houdt. Voor een handtas als de Beau, met een binnenmaat rond de 28 bij 22 centimeter, is een inzet van 25 bij 18 een goede maat. Te strak is slechter dan te los: een inzet die klemt duwt de naden uit elkaar.
En dan het gewicht. Kijk een week lang wat er in je tas zit en haal eruit wat er niet in hoeft. Een halve liter water in plaats van een liter scheelt al een pond aan de bodem. Als je elke dag een laptop meesleept, hoort die in een tas met een gevoerd laptopvak en een stevige rug, niet in een zachte schoudertas.
Wat je beter kunt laten
Verstevigingsspray voor leer bestaat, en hij werkt niet. Het is meestal een hars of een acrylaat die op het oppervlak blijft liggen. Het leer voelt een dag stugger, daarna is het laagje gebarsten en heb je een plakkerige tas die stof aantrekt. Leer krijgt zijn stevigheid van de dichtheid van de vezels, en daar komt spray niet.
Ook vaak geprobeerd: de tas in de zon of bij de verwarming leggen om hem "op te laten drogen". Dat trekt vet uit het leer en maakt het broos, en het helpt niet tegen de rek. Wat er ook niet uit gaat: vet dat er al te veel in zit. Je kunt overtollig vet aan de oppervlakte wegwrijven met een droge doek en de tas een paar weken laten ademen, maar wat ooit in de vezel is getrokken blijft daar. Daarom is de volgorde bij onderhoud belangrijker dan het merk vet, en dat staat uitgebreider in de complete onderhoudsgids voor een leren tas.
Plantaardig gelooid of chroomgelooid: welk leer houdt zijn vorm?
Plantaardig gelooid leer is bij aankoop stugger dan chroomleer. Dat merk je aan een nieuwe tas: de flap klapt niet meteen soepel dicht en de zijkanten staan een beetje uit. Na een paar maanden dragen wordt het leer soepel op de plekken waar je het buigt en blijft het stevig op de plekken waar je dat niet doet. Chroomleer is vanaf dag één zacht, en blijft dat overal. Voor een jasje is dat fijn. Voor een tas die moet blijven staan is het een nadeel, want zacht leer heeft niets om op terug te vallen zodra de versteviging eronder verslapt.
Dat is de reden dat een plantaardig gelooide tas na vijf jaar meestal nog een herkenbaar silhouet heeft en een chroomgelooide tas van dezelfde leeftijd vaak niet. Het is ook waarom een nieuwe tas van ons stug aanvoelt en je hem moet inlopen, net als een schoen.
Welke plooien horen erbij?
Niet elke vouw is een probleem. De horizontale plooi in de flap waar je hem dagelijks opent, de zachte rimpels bij de bandbevestiging en de lichte buiging in de bodem van een shopper die altijd op dezelfde manier op de grond staat: dat is gebruik, geen slijtage. Ze worden met de tijd onderdeel van het patina, net als de krasjes op het oppervlak. Wat wel een signaal is: een naad die openstaat, een bodem die permanent doorhangt ook zonder inhoud, of leer dat op de vouw wit uitslaat en craquelé wordt. Het eerste is te repareren, het laatste niet, en het verschil tussen repareren of omarmen bij slijtage is de moeite waard om te kennen voordat je aan de slag gaat.
Eén fout die veel mensen maken bij het opvullen: kranten. Drukinkt geeft af op een lichte voering en op licht leer, en na een zomer in de kast heb je grijze vegen aan de binnenkant. Gebruik wit pakpapier of een schone doek.
