De voering van je tas ruikt naar de lunch van vorige week en de buitenkant zit vol vegen. Wie dan zoekt of een leren tas in de wasmachine kan, hoopt op een koud programma en een laag toerental. Dat programma bestaat niet. Eén wasbeurt doet meer schade dan tien jaar dagelijks gebruik.
Het korte antwoord: nee, een leren tas kan niet in de wasmachine, ook niet op wol of handwas, ook niet in een waszak, en kunstleer evenmin. De voering maak je binnenstebuiten schoon met een vochtige doek, de buitenkant met een licht vochtige doek zonder zeep, en daarna voed je het leer. Dat kost een kwartier en de tas overleeft het.
Leren tas in de wasmachine: wat gaat er precies mis?
Leer is een huid die door looien is gestabiliseerd en met vetten soepel is gemaakt. In een wasmachine gebeuren vier dingen tegelijk, en elk ervan is op zichzelf al genoeg. Het water spoelt de vetten uit de vezels, en zonder vet droogt leer op tot iets wat op karton lijkt: hard, met scheurtjes op de vouwen. Daarnaast krimpt leer als het nat wordt en daarna snel droogt. Een tas van 30 cm breed kan er na de was 28 zijn, met een voering die niet mee gekrompen is en dus plooit.
Dan is er de opbouw van de tas. Bodemplaten, verstevigingen in de hengsels en de rand langs de rits zitten vaak gelijmd. Warm water en een uur draaien maken die lijm los, en je tas komt eruit met een bodem die golft en een klep die slap hangt. Bij plantaardig gelooid leer zit de kleur deels in de looistoffen: die loopt uit, de tas wordt vlekkerig en de voering krijgt een bruine zweem. Chroomleer met een pigmentlaag houdt zijn kleur beter, maar de coating gaat kraken.
Kunstleer heeft geen vetten die uitspoelen, maar wel een pu-laag op een textiel- of schuimdrager, en die laag laat los in warm water. Na de was bladdert hij. Het is dus geen kwestie van echt of nep. De wasmachine is voor geen enkele tas met een leerachtig oppervlak bedoeld.
Zo maak je een leren tas wel schoon
Begin met de voering, want daar zit meestal het probleem. Haal alles uit de tas, ook uit de ritsvakjes, en keer de voering binnenstebuiten als de tas dat toelaat. Klop hem uit boven de prullenbak. Neem de voering af met een goed uitgewrongen doek in lauw water met een druppel mild afwasmiddel, en ga daarna nog een keer over met alleen water. Laat de tas open staan tot de voering droog is, meestal een paar uur. Blijft er een luchtje hangen, dan helpt een open bakje baking soda een nacht in de tas.
De buitenkant vraagt minder water dan je denkt. Een licht vochtige zachte doek, zonder zeep, is voor de meeste vegen genoeg. Werk in kleine cirkels en droog na met een droge doek. Zeep en allesreiniger ontvetten het leer, en dat is juist wat je wilt vermijden. Voor hardnekkige vlekken van inkt, vet of make-up is er een aparte aanpak per vlek; die vind je in het stappenplan voor vlekken uit leer.
Als het leer droog is, breng je een dunne laag leervet of conditioner aan met een zachte doek. Laat het een uur intrekken en wrijf het overschot weg. Zo vul je aan wat het vochtige doekje heeft weggenomen. Welke middelen daarvoor geschikt zijn, staat op de onderhoudspagina.
De tas is al gewassen: wat nu?
Het is gebeurd, de tas ligt nat en kreukelig in de trommel. Wring niet en hang hem niet aan de hengsels. Dep hem droog met een handdoek, vul hem losjes met kranten of handdoeken zodat hij weer op formaat komt, en laat hem bij kamertemperatuur drogen, weg van verwarming en zon. Reken op twee dagen. Ververs de kranten na een halve dag. De volledige aanpak voor doorweekt leer staat in wat je doet als je leren tas nat is geworden.
Daarna begint het voeden, en dat is niet in één keer klaar. Breng een dunne laag leervet aan, wacht een dag, en herhaal dat drie of vier keer verspreid over een week, tot het leer weer buigt zonder te kraken. Uitgedroogd leer neemt vet langzaam op, en te veel in één keer blijft als een vettige laag op het oppervlak liggen. Hoe je die soepelheid stap voor stap terugbrengt, lees je in uitgedroogd leer herstellen.
Wees eerlijk over de uitkomst. Krimp krijg je niet terug, losgelaten lijm ook niet, en uitgelopen kleur blijft. Een tas van plantaardig gelooid leer die één keer gewassen is, kan met geduld weer bruikbaar worden, maar hij wordt niet meer wat hij was. Kijk je daarom naar een nieuwe leren tas, neem dan één les mee: leer maak je schoon met een doek en een kwartier tijd, nooit met een programma.
