Samenvatting: Uitgedroogd leer herstel je door het in meerdere dunne lagen te voeden over een periode van dagen, niet in één behandeling. Leer met echte scheuren in de nerf is niet meer volledig te herstellen, wel te stabiliseren.
Hoe leer uitdroogt
De vetten die tijdens het looien in het leer zijn gebracht, verdwijnen langzaam door warmte, zonlicht, water en gebruik. Zonder die vetten kunnen de collageenvezels niet meer soepel langs elkaar bewegen. Ze gaan schuren, verharden en op termijn breken.
De meest voorkomende oorzaken zijn een tas die maandenlang in een warme auto heeft gelegen, opslag naast een radiator, een zolder met grote temperatuurschommelingen, of simpelweg jarenlang geen onderhoud.
Eerst beoordelen
Bepaal in welke fase het leer zit voordat je begint.
Fase 1, dof en stug. Het leer voelt papierachtig en heeft zijn glans verloren, maar het oppervlak is intact. Dit herstelt vrijwel volledig.
Fase 2, fijne haarscheurtjes op de vouwplekken. Buig je het leer, dan zie je lichte lijntjes verschijnen. Voeden helpt hier nog goed, en de scheurtjes worden veel minder zichtbaar.
Fase 3, open scheuren in de nerf. Het oppervlak is doorgebroken. Dit is niet meer terug te brengen. Wel kun je het leer stabiliseren zodat het niet verder scheurt.
Fase 4, brokkelig en poederig. Het leer verkruimelt als je erin knijpt. Dit is meestal een teken van chemische afbraak en niet te redden.
Wat je nodig hebt
- Een zachte, schone katoenen doek, bij voorkeur twee of drie
- Milde leerreiniger of lauw water met een druppel neutrale zeep
- Een neutrale leerbalsem of conditioner, passend bij het looiproces van jouw leer
- Voor zwaar uitgedroogd leer: een leervet op basis van lanoline of bijenwas
- Geduld, want dit is een proces van dagen
Gebruik geen olijfolie, babyolie of huidcrème. Die worden op termijn ranzig, geven vlekken en trekken ongelijkmatig in.
Stap voor stap
- Reinig eerst grondig. Uitgedroogd leer zit vol ingesloten stof. Neem het oppervlak af met een licht vochtige doek en werk in kleine secties. Laat volledig drogen, minimaal een paar uur.
- Test het middel. Breng een klein beetje aan op een onopvallende plek en wacht een nacht. Sterk uitgedroogd leer neemt gulzig op en kan flink donkerder worden. Dat is meestal blijvend, dus je wilt weten hoeveel.
- Breng de eerste dunne laag aan. Neem een kleine hoeveelheid op de doek en werk in ronde bewegingen over het hele oppervlak. Niet insmeren tot het glimt, alleen een egale dunne film.
- Laat een volle dag intrekken. Dit is waar de meeste mensen te snel gaan. Het leer moet het middel echt opnemen, en dat kost tijd.
- Herhaal twee tot vier keer. Elke laag dun, elke keer een dag wachten. Je merkt dat de eerste lagen bijna direct verdwijnen en dat het leer later steeds langzamer opneemt. Als er na een dag nog product op het oppervlak ligt, is het verzadigd en stop je.
- Werk de vouwen extra. Beweeg tijdens het intrekken het leer voorzichtig heen en weer op de vouwplekken, zodat het middel echt in de knik komt.
- Wrijf na. Met een schone droge doek haal je de laatste restanten weg en breng je de glans terug.
Bij open scheuren
Voed het leer zoals hierboven, maar verwacht geen dichting. Wat je wel bereikt: de randen van de scheur worden weer soepel en breken niet verder open. Voor zichtbaar herstel kun je een leerreparatiepasta gebruiken die je in de scheur aanbrengt en gladstrijkt, maar het resultaat blijft zichtbaar.
Voor waardevolle stukken is een leerspecialist de betere route. Zie ook Krasjes en slijtplekken: repareren of omarmen?.
Voorkomen is aanmerkelijk makkelijker
Uitdroging is bijna volledig te vermijden met een routine van twee keer per jaar voeden en verstandig opbergen: op kamertemperatuur, uit direct zonlicht, niet in plastic en niet naast een warmtebron.
