Samenvatting: Vetvlekken trek je uit het leer met een absorberend poeder, niet met water. Inktvlekken behandel je zo snel mogelijk en uitsluitend door te deppen. Bij beide geldt: hoe eerder, hoe beter, en hoe minder wrijven, hoe kleiner de schade.
Waarom deze vlekken anders zijn
Gewoon vuil ligt op het oppervlak en veeg je weg. Vet en inkt dringen in de vezels en binden zich daaraan. Water helpt daar niet tegen, en wrijven verspreidt de vlek juist verder. Je moet de stof eruit halen, niet erover heen werken.
Vetvlekken
Denk aan handcrème, een spatje olijfolie, een boterham of gewoon huidvet op een handvat.
Direct na het ontstaan
- Dep het overtollige vet weg met een droge, absorberende doek of keukenpapier. Niet wrijven, alleen aandrukken en optillen.
- Strooi een royale laag absorberend poeder op de vlek. Maizena en talkpoeder werken het best. Bakpoeder en aardappelzetmeel zijn goede alternatieven.
- Druk het poeder licht aan zodat het contact maakt met het leer.
- Laat minimaal acht uur zitten, bij een grote vlek een volle nacht.
- Borstel het poeder weg met een zachte borstel of veeg het af met een droge doek.
- Herhaal als de vlek nog zichtbaar is. Twee of drie rondes zijn niet ongewoon.
Bij een oude, ingetrokken vetvlek
Poeder werkt dan minder goed omdat het vet al gebonden is. Je kunt het proberen met warmte: leg een vel absorberend papier op de vlek en strijk daar met een strijkijzer op de laagste stand een paar seconden overheen. Het vet wordt vloeibaar en trekt in het papier. Wees hier voorzichtig mee en test eerst.
Lukt dat niet, dan is de meest pragmatische oplossing het hele paneel gelijkmatig voeden. De vlek verdwijnt niet, maar wordt onderdeel van een egaler geheel. Bij plantaardig gelooid leer vervaagt zo'n plek na verloop van tijd vaak alsnog. Zie Wat is patina?.
Inktvlekken
Inkt is lastiger, omdat het pigment zich hecht aan de vezels. Snelheid is hier het belangrijkst.
Verse inkt
- Dep onmiddellijk met een droge doek. Van buiten naar binnen werken, zodat je de vlek niet uitbreidt.
- Neem een wattenstaafje en bevochtig het licht met isopropylalcohol of gewone ontsmettingsalcohol.
- Test eerst op een onopvallende plek, want alcohol kan kleur onttrekken.
- Dep de vlek voorzichtig, telkens met een schoon deel van het staafje. Nooit wrijven en nooit hetzelfde vieze staafje opnieuw gebruiken.
- Dep na met een licht vochtige doek om de alcoholresten weg te nemen.
- Laat drogen en voed het leer, want alcohol droogt het uit.
Wat te vermijden bij inkt
- Haarlak. Een veelgenoemde huis-tuin-en-keukentip, maar de lak zelf laat een plakkerige, glimmende plek achter die lastiger weg te krijgen is dan de inkt.
- Nagellakremover met aceton. Lost pigment op, inclusief de kleur van je tas.
- Bleekmiddel. Beschadigt de vezelstructuur permanent.
- Wrijven met een gum of schuurmiddel. Je verwijdert het oppervlak, niet de inkt.
Bij nubuck en suède
Hier gelden andere regels. Vloeibare middelen maken het probleem meestal groter. Gebruik een suèdegum voor lichte vlekken, borstel de pool op, en behandel vetvlekken uitsluitend met poeder. Voor inkt op suède is een specialist vrijwel altijd de verstandigste route.
Wanneer je stopt
Er is een punt waarop verder proberen meer kost dan het oplevert. Zie je dat de kleur begint te verbleken, dat het oppervlak glimmend wordt of dat de vlek uitloopt in plaats van kleiner wordt, stop dan.
Een schoenmaker of leerspecialist heeft middelen en ervaring die je thuis niet hebt, en de kosten van een professionele behandeling vallen doorgaans in het niet bij de waarde van een goede tas. Denk daarbij ook aan de garantie- en reparatievoorwaarden van je merk, waarover meer in Garantie en reparatie op lederwaren.
Voorkomen
Een geïmpregneerde tas laat vet en inkt veel minder snel intrekken, waardoor je meer tijd hebt om te reageren. Twee behandelingen per jaar zijn voldoende. Zie Leer impregneren. En berg pennen op in een apart vak met een gesloten dop, want de meeste inktvlekken op tassen ontstaan aan de binnenkant.
